Yeni Mars rekoru: Perseverance, Opportunity'yi geride bıraktı

NASA'nın Mars'taki keşif aracı Perseverance, Kızıl Gezegen'de katettiği toplam mesafeyi 45,22 kilometreye çıkararak yeni bir rekora ulaştı. Böylece yalnızca Mars'ta değil, Ay dahil Dünya dışındaki bütün gök cisimlerinde en fazla yol alan araç unvanının yeni sahibi oldu. Önceki rekor, Mars yüzeyinde 45,16 kilometre ilerleyen Opportunity'ye aitti.

Yaklaşık beş buçuk yıldır Mars'ta çalışan Perseverance, bu başarıya görevinin 2006'ncı Mars gününde ulaştı. Üstelik Opportunity'nin yıllar içinde tamamladığı mesafeyi yaklaşık üç kat daha kısa sürede geride bıraktı. Aradaki farkın en önemli nedenlerinden biri, keşif araçlarının hareket kabiliyetinde ve otonom sürüş teknolojilerinde yaşanan gelişmeler.

NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı'nda (JPL) görev yapan deneyimli keşif aracı sürücüsü ve robotik operasyonlar lider yardımcısı Mark Maimone, Perseverance'ın çevresindeki tehlikeleri kendi başına değerlendirerek ilerleyebilmesini önemli bir teknolojik kazanım olarak görüyor. Aracın gerçekleştirdiği sürüşlerin yüzde 90'ından fazlasında otonom sistemlerden yararlanılıyor. Böylece Dünya'daki operatörlerin her hareketi tek tek yönlendirmesine gerek kalmadan Mars yüzeyinde uzun mesafeler aşılabiliyor.

Perseverance, Mars'ın en eski bölgelerinden birine ilerliyor

Rekorun ardından yolculuğunu sürdüren Perseverance'ın yeni hedefi, Jezero Krateri'nin batı kenarında bulunan Idubi bölgesi. Lac de Charmes olarak da anılan bu geniş alan, Güneş Sistemi'nde doğrudan incelenebilen en eski arazilerden bazılarını barındırıyor.

Bölgeyi bilimsel açıdan değerli kılan unsurlardan biri de bu eski jeolojik yapıların günümüze kadar korunmuş olması. Dünya'da tektonik hareketler ve erozyon, gezegenin geçmişine ait yüzeylerin büyük bölümünü zamanla değiştirdi veya ortadan kaldırdı. Mars'taki bazı bölgeler ise çok daha eski dönemlerin izlerini taşıyor. Perseverance'ın ilerlediği alan da bu nedenle bilim insanlarının ilgisini çekiyor.

NASA'nın yeni hedefi 100 kilometre

Perseverance'ın bugüne kadar elde ettiği başarılar, NASA ekibinin araç için daha uzun bir yolculuk planlamasını sağladı. Spirit, Opportunity ve Curiosity gibi önceki Mars araçlarında karşılaşılan motor ve matkap arızalarından edinilen deneyimler, yeni görevde ortaya çıkabilecek teknik sorunlara karşı hazırlıklı olunmasında önemli rol oynadı.

2025 yazında yapılan değerlendirmelerde Perseverance'ın tekerlek aktüatörlerinin en az 60 kilometre daha sorunsuz çalışabilecek durumda olduğu doğrulandı. Bu sonuç, aracın toplam sürüş mesafesini 100 kilometreye çıkarmasının ulaşılabilir bir hedef olduğunu gösteriyor. Ancak bu mesafeye gerçekten ulaşılıp ulaşılamayacağı, aracın ilerleyen dönemdeki teknik durumuna ve karşılaşacağı yüzey koşullarına bağlı.

Viking görevlerinden günümüze...

Perseverance'ın yolculuğu, görev ekibi açısından kişisel bir anlam da taşıyor. Çocukluğunda Viking görevlerinden gelen Mars fotoğraflarından etkilendiğini anlatan Mark Maimone, başka bir gezegende araç kullanmanın ve daha önce hiçbir insanın görmediği manzaralara ilk kez tanıklık eden kişiler arasında bulunmanın çocukluk hayalini gerçekleştirdiğini söylüyor.

NASA'nın keşif aracı, yeni mesafe rekorunu geride bırakırken Jezero Krateri çevresindeki bilimsel araştırmalarına devam ediyor. Önündeki 100 kilometrelik hedef ise hem aracın dayanıklılığını hem de Mars yüzeyinde uzun süreli otonom keşif yapılmasının sınırlarını ortaya koyacak.