Yapay zekâ destekli sistem orman yangınlarını NASA'dan 35 dakika önce tespit ediyor

İngiltere Kraliyet Ailesi'nin çevre alanında verdiği Earthshot Prize'ın 2026 finalistleri arasında Arjantin merkezli Satellites on Fire da bulunuyor. Girişim, orman yangınlarına erken müdahale edilmesini sağlayan teknolojisiyle öne çıkıyor. Sistemin, yapay zekâ ve termal uydu görüntülerini kullanarak yangınları NASA'nın tespit etmesinden ortalama 35 dakika önce fark edebildiği ifade ediliyor. Böylece itfaiye ekiplerinin, alevler geniş alanlara yayılmadan harekete geçmesine imkân tanınıyor.

Satellites on Fire'ın geliştirdiği teknoloji, termal uydu görüntülerini özel olarak eğitilmiş yapay zekâ modelleriyle inceleyerek olası yangınları belirliyor. Sistem yalnızca uydu verileriyle yetinmiyor; yer kameraları, dronlar, hava durumu bilgileri ve yıldırım kayıtlarından elde edilen verileri de değerlendiriyor. Farklı kaynaklardan gelen bilgilerin bir arada analiz edilmesiyle yangın belirtilerinin erken safhada yakalanması ve alevlerin muhtemel yayılımının öngörülmesi amaçlanıyor. Yangın tespit edildiğinde ilgili ekiplere anlık uyarılar iletilirken, sistem özel bir donanım kurulumu gerektirmiyor.

Kamuya açık verilerden yararlanan yazılım, farklı bölgelerin hava koşullarına, arazi yapısına ve bitki örtüsüne göre uyarlanabiliyor. İtfaiye ekiplerine WhatsApp veya SMS yoluyla bildirim gönderilebilmesi, teknolojinin farklı coğrafyalarda kullanılmasını kolaylaştırıyor. Satellites on Fire, 2020 yılında Franco Rodríguez Viau, Joaquín Chamo ve Ulises López Pacholczak tarafından kuruldu. Girişimin ortaya çıkışında, kurucuların aile dostlarının orman yangınları nedeniyle evlerini kaybetmesi etkili oldu.

Yangınların yol açtığı yıkıma tanıklık eden kurucular, benzer felaketlerin önüne geçebilmek için çözüm üretmeye karar verdi. Yüzlerce acil durum görevlisiyle görüşen ekip, yangınlarla mücadelede en kritik ihtiyacın alevlerin mümkün olduğunca erken fark edilmesi olduğunu tespit etti. Altı yıl içinde uluslararası bir platforma dönüşen girişim, kendi açıklamalarına göre beş kıtada 21 ülkede toplam 92 milyon hektarlık alanın izlenmesine yardımcı oluyor. Platformun 70 binden fazla kullanıcısı bulunurken, sistem 2025 yılında 2 binden fazla orman yangınına müdahale sürecinde aktif olarak kullanıldı.

Arjantin Ulusal İtfaiyeciler Konseyi tarafından benimsenen sistem, ülke genelindeki 70 itfaiye istasyonunda hizmet vermeye başladı. Girişimin uluslararası alandaki adımlarından biri de Allianz Seguros Spain ile yapılan ortaklık oldu. Bu yıl haziran ayında hayata geçirilen iş birliği kapsamında İspanya'nın tamamını kapsayan bir yangın izleme sistemi oluşturuldu. Şirketin aktardığı bilgilere göre, iş birliğinin ilk iki ayında sigortalı müşterilere 100 binden fazla yangın uyarısı gönderildi. Bu durum, sistemin kamu kurumları ve itfaiye ekiplerinin dışında yangın riskiyle karşı karşıya olan bireyler ve şirketler için de kullanılabileceğini gösterdi.

Satellites on Fire, önümüzdeki dönemde izleme kapasitesini genişletmeyi planlıyor. Şirketin hedefine göre, 2030 yılına kadar takip edilen alanın 446 milyon hektara ulaştırılması amaçlanıyor. Bu hedefin gerçekleşmesi durumunda daha fazla bölgenin erken uyarı sistemlerinden faydalanması ve orman yangınlarına müdahalede zaman kazanılması bekleniyor.