Sel nedeniyle araç hasarında kasko, trafik sigortası ve tazminat rehberi

Webtekno'nun haberine göre, şiddetli yağışlar ve kent altyapı eksiklikleri nedeniyle ortaya çıkan ani sel baskınları, otomobiller için büyük risk oluşturuyor. Suya kapılan, sürüklenen ya da balçığa gömülen araçlar teknik olarak kullanılamaz hâle gelebiliyor.

Peki sel nedeniyle perte çıkan ya da ağır hasar alan bir aracın masraflarını kim karşılar? Kasko her durumda ödeme yapar mı? Zorunlu trafik sigortası seldeki zararları kapsar mı? Kaskosu olmayan sürücüler zararlarını nasıl tazmin ettirebilir? Rehberimizde sel ve doğal afetler sırasında araç sahiplerinin bilmesi gereken tüm hukuki ve teknik detaylar derlendi.

Kasko masrafları karşılar mı? Aracın sel ve su baskınlarında uğradığı maddi zararları doğrudan karşılayan temel özel güvence kasko sigortasıdır; ancak kasko poliçesinin bulunması zarar ödenmesini garanti etmez. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları gereğince sel ve su baskını zararları standart kapsamın dışında kalabilir; poliçeye açık ek teminat klozunun eklenmesi gerekir. Dar Kasko'da genelde sel teminatı bulunmaz; ek sözleşme yoksa ödeme yapılmaz. Standart Kasko şirket tarifesine göre değişir; sel klozu ek primle eklenmemişse hasar karşılanmaz. Genişletilmiş Kasko genellikle sel ve su baskını teminatı içerir. Tam (Full) Kasko ise sel, taşkın ve doğal afetleri istisnasız kapsar. Poliçede "Tenzili Muafiyet" kuralı da bulunabilir; kanunen en az 14 punto büyüklüğünde yazılması gerekir; aksi halde muafiyet geçersiz sayılır ve hasar sigortacıya ödenir.

Araç ne zaman "pert" sayılır? Onarım masrafları aracın piyasa rayiç değerini aştığında veya onarım teknik/ekonomik olarak mümkün olmadığında araç tam hasara (pert) ayrılır. Özellikle su seviyesinin motor bloğunu aşması, elektrik tesisatının ve elektronik kontrol ünitelerinin çamurla dolması halinde eksperler aracı perturb eder. Bu süreçte sigortalı hasarı öğrendikten sonra 5 iş günü içinde bildirimi yapmalıdır; aracın hurdaya ayrıldığına dair resmi tescil belgesi olmadan tazminat ödenmez. Hasarlı kalıntının (sovtaj) sigortacıya devredilmesi de mümkündür. Ekspertiz raporunun tesliminden itibaren en geç 10 iş günü, hasar ihbarından itibaren ise en geç 45 gün içinde ödeme muaccel hâle gelir.

Zorunlu trafik sigortası sel hasarını öder mi? Hayır. Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası, yalnızca aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilere verilen zararları güvence altına alır; seldeki kendi mekanik veya kaporta hasarı trafik sigortasından talep edilmez.

Selde sürüklenen araç başka bir araca çarparsa ne olur? Kusursuz sorumluluk durumunda bile kimi hallerde sorumluluk kalkabilir; olayın mücbir sebep olması ve sürücünün kusuru bulunmaması halinde tazminat sorumluluğu ortadan kalkabilir. Sürüklenen aracın zararını karşılayan taraf trafik sigortası kapsamı dışına çıkarsa sürüklenen araç sahipleri kendi kaskolarına veya altyapı ihlali bulunan idareye başvurabilir.

Kaskosu olmayanlar ne yapacak? AFAD mı öder, belediye mi? Kaskosu bulunmayan veya poliçede sel klozu olmayan araç sahipleri için süreç idare hukuku çerçevesinde işler. AFAD'ın araç bedelini ödemesi genel kamuoyundaki yaygın inanışın aksine değildir; Afet Kanunu konut ve bina gibi gayrimenkulleri korur, motorlu kara taşıtlarını kapsamaz. Valilik ve kaymakamlıkların hasar tespiti genelde araç tazminatını doğurmaz; yardımlar daha çok sosyal desteklerden ibarettir.

Çözüm: İdareye karşı tam yargı davası. Altyapı eksiklikleri nedeniyle yaşanan baskınlarda araç sahipleri Anayasa'nın 125. maddesindeki idari sorumluluk ilkesi kapsamında belediyelere, su kanalı idarelerine (İSKİ, ASKİ vb.), DSİ'ye veya Karayolları Genel Müdürlüğü'ne karşı Tam Yargı Davası açabilir. Meteorolojik olarak öngörülebilir yağışlarda menfezlerin dar olması, dere yataklarının imara açılması veya su tahliye kanallarının bakımının aksatılması gibi hizmet kusuru sayılan durumlar idare aleyhine delil olarak kabul edilir; doğal afet ve mücbir sebep savunması geçerli sayılmaz.

Sel altında kalan araca marş basılmaması gerektiği uyarısı da önemli. Sigorta şirketleri genelde sürücünün ağır kusuru veya zararı artırıcı hareketlerini tazminat reddetmek için öne sürer. Sürücü aracı park halindeyken baskına uğradığında kasko teminatı varsa ödeme kesintisiz yapılır; seyir halinde aniden yakalanma durumunda öngörülebilir olmama ve kaçma imkanı bulunmaması halinde hasar kasko kapsamında karşılanabilir. Sualtında kalan araçta marşa basılması durumunda motor içindeki zararlar tazminattan düşülebilir veya reddedilebilir.

Uyarılara rağmen su dolu alt geçide girmek gibi eylemler ağır kusur olarak sayılabilir ve tazminatın reddedilmesine yol açabilir.

Can kaybı ve yaralanma halinde hangi sigortalar devreye girer? Can kaybı veya bedensel yaralanma durumunda hayat sigortası ve kaza sigortaları devreye girebilir; bazı poliçelerde sel ve deprem gibi doğal afetler teminat kapsamına açıkça alınabilir.

Hak kaybını önlemek için adım adım ne yapılmalı? Olay anında ve sonrası görsel kanıtlar toplanmalı; resmi tutanaklar (İtfaiye Yangın ve Kurtarma Olay Tutanağı, polis/jandarma Doğal Afet ve Trafik Olay Yeri Durum Tespit Tutanağı) alınmalı; MGM meteoroloji raporu dosyaya eklenmeli. Kaskonuz yoksa idareye dava açacaksanız mahkeme aracılığıyla bilirkişi eşliğinde hasar tespiti yaptırılabilir. Zamanaşımı sürelerini kaçırmamak için kasko taleplerinde alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yıl, riziko tarihinden itibaren 6 yıldır. Uyuşmazlıklarda Sigorta Tahkim Komisyonu veya Asliye Ticaret Mahkemeleri yoluna başvurulabilir; idareye karşı açılacak davalarda ise 1 ve 5 yıllık ön başvuru süreleri ile idarenin ret cevabını takip eden 60 günlük dava açma süresi aşılmamalıdır.

TürkAta Haber Ajansı